Sadece bizde değil… Batı ınfluencer’ı tartışıyor

Odatv Çeviri

Apollo Magazine’de yer alana makale şu şekilde:

‘Etki Çağı’nda mı yaşıyoruz? Bu, kısa süre önce yayınlanan ve en büyük altı sosyal medya skandalının hikâyeleri üzerinden influencer kültürünün karanlık yüzünü inceleyen bir belgesel dizisinin adı.

İlk bölümde sanat dünyasının kötü şöhretli influencer’ı Anna Delvey (gerçek adı Anna Sorokin), Alman bir mirasçı gibi davranarak Manhattan’ın seçkinlerini var olmayan, sadece üyelere açık sanat kulübüne fon sağlamaları için kandırdı. Sorokin, Instagram aracılığıyla sahte kişiliğini destekleyen lüks bir yaşam tarzını mükemmel bir şekilde yansıtmayı başardı.

‘INFLUENCER’A ANLAMINDAN BİRAZ FARKLI BİR YAKLAŞIM SÖZ KONUSU

İngilizce sözlüğe resmi olarak 2007 yılında giren pazarlama terimi, ‘internet ve sosyal medyayı kullanarak tanınmış hale gelen ve genellikle ödeme karşılığında belirli ürünleri, markaları vb. desteklemek, tanıtmak ya da bunlara ilgi uyandırmak için şöhretini kullanan kişi’yi tanımlıyor.

Ünlülerin etkisi ve sponsorluklarının gücü belki de bir yüzyıl veya daha uzun bir süredir var olsa da, sosyal medya influencer’ları 2010’larda Facebook, Instagram ve Çin’deki Weibo gibi sosyal medya platformlarının muazzam yükselişiyle ortaya çıkan çok daha yeni bir fenomendir.

Birçok influencer belirli bir yetenekle değil, sadece günlük yaşamlarının ayrıntılarını çevrimiçi olarak paylaştıkları için ünlüdür. Markalar, sosyal medya paylaşımları karşılığında influencer’lara ücretsiz ürünler gönderiyor ve özel etkinliklere ev sahipliği yapıyor.

Veri firması Statista’ya göre, markaların 2023 yılında influencer pazarlaması için 21,1 milyar dolar harcayacağı ve bu rakamın 2019’da harcanan miktarın üç katından fazla olacağı tahmin ediliyor.

Peki sanat dünyasında sosyal medya fenomenleri var mı? İnsanların sanatı doğrudan sosyal medya platformlarından satın aldığından emin olabiliriz. UBS ve Arts Economics, 2022 Küresel Koleksiyonculuk Anketi’nde, ankete katılan 2.709 yüksek net değerli koleksiyoncunun yüzde 53’ünün eserleri doğrudan bir çevrimiçi veya sosyal medya platformundan satın aldığını ortaya koydu. Bunların yüzde 95’i bir aşamada sanat eserlerini önce şahsen görmeden satın aldı ve yüzde 51’i bunu düzenli olarak yapıyor.

ÖNCÜ GALERİLER İNFLUENCER KÜLTÜRÜNÜN ÖNEMİNİN FARKINDA

David Zwirner 2018’de online satış operasyonunu yönetmesi için binlerce takipçisi olan bir sosyal medya uzmanı olan Elena Soboleva’yı işe aldı. Pace ise geçen yıl, daha önce New York Metropolitan Sanat Müzesi’nde sosyal medya yöneticisi olan ve Instagram’da 328.000 kişisel takipçisi bulunan Kimberly Drew’u işe aldı. Ancak mavi fişli bir galerinin geleneksel influencer rotasını izlemesi ve önde gelen sanatçıların ücretsiz eserlerini doğrudan sosyal medyada görünürlük vaadiyle bireylere göndermesi pek olası görünmüyor.

Morrow Collective’in kurucu ortağı ve küratörü Anna Seaman “Sanat dünyasının kendisini moda, güzellik ya da diğer lüks ürünlerle aynı kefede gördüğünü ve dolayısıyla influencer’lara aynı şekilde yaslanmadığını düşünüyorum. Dolayısıyla sanat dünyasında bu kadar çok influencer olmadı. Sanat dünyası diğer alanlara kıyasla çok daha kapalı, dolayısıyla gerçekten etki sahibi olan insanlar daha çok radarın altında kalma eğiliminde” ifadelerini kullandı.

Bununla birlikte, çevrimiçi platformlar ve geniş takipçi kitlesine sahip sanat dünyası oyuncuları piyasada söz sahibi. Sanat piyasası gazetecisi Georgina Adam, “Özellikle Asya’dan gelen anekdotsal kanıtlara göre, sosyal ağların rolü son derece önemli. Çinliler sosyal ağlara o kadar bağlı ki, her şeyi Weibo gibi sitelerle yapıyorlar.” dedi.

Adam, Giorgio Morandi ve George Condo gibi sanatçıların Çin’deki popülaritesinin, eserlerinin sosyal medyada çoğalmasından kaynaklandığını söylüyor. Georgina Adam, “[Çinli sanatçı] Zeng Fanzhi Morandi’yi satın aldı ve bunun [Morandi’nin popülaritesi üzerinde] kesinlikle bir etkisi oldu” diye konuştu.

Lüks markaların sanatçılarla nasıl işbirliği yaptığı üzerine bir kitp hazırlığında olan kreatif direktör ve marka stratejisti Vadim Grigoryan, “Sanat piyasası, öznelliğin hüküm sürdüğü, düzenlenmemiş tek büyük piyasa. Bu da onu manipülasyona ve etkiye açık hale getiriyor. François-Henri Pinault gibi ünlü bir koleksiyoncu bir sanatçının birkaç eserini satın aldığında, bu otomatik olarak sanatçının fiyat teklifini etkiliyor” dedi.

O halde sosyal medyada sanat piyasası üzerinde etkisi olan kişiler aslında Grigoryan’ın ‘kültürel sermaye’ olarak tanımladığı şeye sahip olan kişilerdir. Fransız sosyolog Pierre Bourdieu’nün The Forms of Capital (1986) adlı kitabından yola çıkan Grigoryan, bunu kişinin sahip olduğu para ya da likit varlık miktarı olan finansal sermayeye kıyasla sahip olduğu kültürel mal ve bilgi miktarı olarak tanımlıyor. Bu iki sermaye biçimi çarpıştığında, toplumsal nüfuzun zirveye ulaştığını ifade ediyor.

Seaman’ın da belirttiği gibi, sanat dünyası diğer sektörlere kıyasla daha kapalı bir yapıya sahip olduğu için, düzenli olarak nüfuz sahibi kişileri belirlemeye yönelik girişimlerde bulunuluyor.

ArtReview’in Power 100’ü ve ArtNews’in Top 200 Koleksiyoneri bunu her yıl yapıyor.

Bu listeler sanat ekosisteminin her kesiminden kişileri içeriyor. Listede akademisyenler, küratörler, müze müdürleri, galeri sahipleri veya satış direktörleri, koleksiyonerler, yazarlar ve en önemlisi sanatçılar yer alıyor.

Influencer’ları belirlemenin bir başka yolu da sanat dünyasından isimlerin sosyal platformlardaki takipçi sayılarıdır. Instagram’da en çok takip edilen sanat dünyası hesapları sanatçılara ait. Sanat dünyası balonunun ötesinde kitlesel bir çekiciliğe sahip olan sokak sanatçıları en büyük takipçi kitlesine sahip.

Bunlara örnek olarak;

Banksy 12,1 milyon, KAWS 4,5 milyon ve JR 1,8 milyon takipçiye sahip.

Platformdaki diğer popüler sanatçılar arasında Takashi Murakami (2,5 milyon), Damien Hirst (963.000), Ai Weiwei (683.000), Kehinde Wiley (602.000) ve Jeff Koons (513.000) yer alıyor.

Mavi fişli galerilerin de büyük takipçileri var: Gagosian 1,5 milyon, Pace 1,1 milyon, Hauser & Wirth 834.000 ve David Zwirner 798.000 izleyiciye sahip.

Ancak Grigoryan’ın dediği gibi: “Bir sanatçı temsil ettiği galerici tarafından övüldüğünde her zaman gerçek olmayan bir şeyler vardır”

Diğer sektörlerde olduğu gibi sanat dünyasında da ünlüler rol oynuyor. Ünlü sanat koleksiyoncuları sık sık eserleriyle birlikte fotoğraflanıyor; evlerinin fotoğrafları zevklerini ortaya koyuyor; insanlar sanat fuarlarında ve müzayedelerde hangi ünlü yüzün ne aldığını merakla tartışıyor.

Yakın zamanda, sosyetik Kim Kardashian ve Amerikan futbolu yıldızı Tom Brady arasında bir Condo eseri için bir yardım müzayedesinde yaşanan açık arttırma savaşının hikayesi sanat dünyasının ilgisini çekti. Brady resmi kazandı ancak etkinlikte bulunan Condo, Kardashian’a teselli ödülü olarak 2 milyon dolar değerinde bir komisyon sözü verdi.

Bu tür birlikteliklerin sanat piyasası üzerinde bir etkisi var mı? Adam bunların öneminin çok büyük olduğuna inanıyor. 2013 yılının başlarında Jay-Z, Jeff Koons’un bir milyar balon heykeline sahip olma özlemini dile getirdiği Picasso Baby adlı şarkıyı yazdı. O yılın Kasım ayında, Koons’un Balon Köpek (Turuncu) adlı eseri New York’taki Christie’s’de 58,4 milyon dolar gibi rekor bir fiyata satıldı. İkili 2017 yılında Koons’un Jay-Z’nin İngiltere’deki V Festivali’ndeki performansı için 40 metrelik şişme bir balon köpek yaratmasıyla bir araya geldi. Adam, “Bunun bir etkisi olmuş olmalı, şimdi her yerde bu balon köpek baskılarını görüyorsunuz” diyor. Balon köpeğin popülerliği, Koons’un tasarımının çok sayıda taklidinin de görüldüğü anlamına geliyor. Artık ikonik hale gelmiş olan eserin bu popüler bilinirliği, koleksiyoncuların gerçek esere sahip olma arzusunu besleyebilir ve böylece fiyatları artırabilir.

Jay-Z’nin işbirlikleri ve sanatçılara yaptığı göndermelerin listesi uzundur ve Pablo Picasso, Andy Warhol, Damien Hirst ve Mark Rothko’yu içerir. 2021 yılında Beyoncé ve Jay-Z, internette viral olan bir Tiffany & Co. reklamı için Jean-Michel Basquiat’nın Equals Pi (1982) tablosunun önünde poz verdi. Art Market Research tarafından Art Newspaper için toplanan verilere göre, aynı yıl Basquiat’nın eserleri 439,6 milyon dolar gibi rekor bir fiyata satıldı. Aynı şekilde, Kendrick Lamar’ın şu anki turnesinde, Los Angeles’ta yaşayan sanatçı Henry Taylor’ın müzisyenin sahne fonları için yaptığı birkaç resim de yer alıyor – gelecek yıl bu eserin pazarı bu teşhirden dolayı roket gibi yükselmiş olabilir mi?

Sotheby’s Müzayede Evi ünlülerin etkisinin gücünün açıkça farkında gibi görünüyor. Müzayede evi son yıllarda müzisyen Kelly Rowland, aktör Robert Pattinson, rapçi Skepta ve televizyon sunucusu Oprah Winfrey de dahil olmak üzere sayısız ünlü kişiye satış ‘küratörlüğü’ yaptırdı. En son örnek ise basketbolcu Kevin Love’ın New York’taki bir satış için eser seçmesi oldu. Ünlü küratörler her ne kadar satıştaki eserlerin daha yüksek fiyatlara alıcı bulmasını sağlamasa da, yıldız güçleri Sotheby’s markasının bilinirliğini artırıyor ve yeni izleyici ve koleksiyoncuların ilgisini çekmeyi amaçlıyor. Müzayede evinin yakın zamanda gerçekleştirdiği rekor kıran Freddie Mercury satışı, ünlü birinin sanat eserine sahip olmanın eserin değerine nasıl binlerce pound ekleyebileceğini göstermiştir.

Sanat dünyasında çoğu zaman olduğu gibi, trendlerin neden ve sonuçlarını saptamak zordur, ancak ınfluencerlar, sosyal medya ve sanatın değeri arasında bir bağlantı var gibi görünüyor. Sanatçılar ve lüks markalar arasında, özellikle de moda alanında artan sayıda işbirliğine tanık oldukça, sektörde daha geleneksel bir influencer dinamiğinin geliştiğini görüyoruz. Yayoi Kusama bu yılın başlarında Louis Vuitton ile işbirliği yaparak 400’den fazla puantiyeli giysi ve aksesuar üretti. Bunların pazarlama çalışmaları çok büyük oldu ( LV mağazalarının içi ve dışı çok renkli puantiyelerle kaplandı ve vitrinlerde animatronik Kusamalar yer aldı). Birçok ürün influencer’lara hediye edildi ve ortaya çıkan paylaşımlar tüm sosyal medyada yer aldı. Dünya (ve sadece sanat dünyası değil) bir Kusama çılgınlığı yaşadı. Grigroyan’ın da dediği gibi, “Kusama ya da KAWS, işbirliği yaptıkları markalar sayesinde evlere şenlik isimler haline geldi.

Peki kim bu influencer’lar?

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

x